چكيده

در سال هاي اخير شاهد رشد روزافزون اينترنت در ميان جوامع و به خصوص خانواده ها هستيم، بطوريكه اثرات استفاده از اينترنت را روي تك تك اعضاي خانواده به خوبي مي توان مشاهده كرد. در اين ميان كودكان نيز از اين تأثيرات مستثني نيستند و شايد اثراتي كه اينترنت روي آنان مي گذارد بسيار بيشتر از اثرات آن روي بزرگسالان باشد. به همين دليل ضرورت مطالعه اثرات مثبت و منفي اينترنت روي كودكان لازم مي نمايد.

كليد واژه: كودكان، اثرات مثبت و منفي اينترنت، پرورش اجتماعي

مقدمه

با ظهور و گسترش تكنولوژي هاي جديد ارتباطي، هر روز بر پيچيدگي روابط و وسعت آن افزوده مي شود. يكي از مسائل مهم و در عين حال مؤثر در رابطه با هر جامعه اي، توجه به كودكان و نقش تكنولوژي هاي جديد ارتباطي بر هويت و آينده آنان است. "كودكان و نوجوانان بيش از ساير گروههاي سني از كامپيوتر و اينترنت استفاده مي كنند" (ويكتوري؛ 8:2003). يكي از اين تكنولوژي ها كه به علت سرعت انتشار بالايي كه دارد، اثرات بيشتري روي كودكان داشته و بايد توجه جدي تري به آن شود، اينترنت است. "سرعت انتشار اينترنت 9 برابر سريع تر از راديو، چهار برابر سريع تر از كامپيوترهاي شخصي و سه برابر سريع تر از تلويزيون بوده است." (صادقيان؛ 1:1384)

در اين مقاله در ابتدا كوشش مي شود تا توضيح مختصري در ارتباط با كودكان و نحوه اجتماعي شدن آنان  آورده شود و سپس اثرات مثبت و منفي اينترنت روي آنان بررسي شود.

اينترنت چيست؟

اينترنت مجموعه گسترده اي از شبكه هاي كوچك متعدد است كه به واسطه لينك هاي فعال بين كامپيوترها ايجاد مي شود. اين شبكه ها در ابتدا پروژه اي بود كه توسط وزارت دفاع آمريكا در دهه 1960 تا اوايل دهه 1970 انجام گرفت و به نام آرپانت[1] معروف شد. هدف اوليه آرپانت ايجاد ارتباط بين نظاميان ارتش آمريكا بود به نحوي كه به آساني بتوانند از بروز نقض و يا عملكرد پرسنل نظامي آگاه شوند و اقدام لازم را صورت دهند. اين پروژه كه امروزه اينترنت خوانده مي شود... در حال توليد فرم هاي جديد انسان اجتماعي و عملكردهاي جديد فرهنگي و نيز متحول ساختن جهت گيري ها و عملكرد هاي قديمي است.[2]

 همانطور كه پيداست، اينترنت در طول زمان دستخوش دگرگوني هاي بسياري شده و وسعت بيشتر و عملكردهاي جديدتري پيدا كرده است، يعني همانگونه كه در بالا اشاره شد، در ابتدا براي اهداف نظامي بكار گرفته شده ولي به مرور زمان كاربردهاي جديدتر و متنوع تري پيدا كرده است. به همين ترتيب در ابتدا در محل هاي نظامي و مراكز بوده ولي در حال حاضر تمامي خانه ها امكان دسترسي به آن را دارند. با ورود اينترنت در خانه، اثرات آن روي تمامي افراد خانواده مشهود است. يكي از گروه هاي سني كه بيشتر و شديدتر از همه در معرض اثرات تكنولوژي هاي جديد بطور كلي، و اينترنت به طور خاص قرار مي گيرد، كودكان و نوجوانان هستند؛ حال ممكن است اين اثرات مثبت باشند و يا منفي. از آنجا كه كودكان و نوجوانان آسيب پذيرترين قشر هستند، به همين دليل در زير به بررسي برخي اثرات اينترنت روي كودكان و نوجوانان و نيز اجتماعي شدن آنان مي پردازيم.

اجتماعي شدن كودكان

"به تعبير آلن پيرو، پديده اجتماعي شدن از تعداد بسياري از عوامل نظير تجمع وسيع انسان ها، مقتضيات فني، عقلاني شدن حيات و تقبل پاسخگويي به نيازهاي روزافزون جمعي توسط مسئولان دولتي منشأ مي گيرد. اين واژه فرآيند تأثير متقابل بين شخص و محيط اجتماعي او را مي رساند كه  نتيجه پذيرش مدل هاي رفتار اجتماعي در آن محيط و پيدايي نوعي از انطباق متقابل بين فرد و جامعه است."[3]

مطابق با نگرش هاي پترل برگر، با دو نوع اجتماعي شدن مواجهيم:

1) پرورش اجتماعي اوليه

2) پرورش اجتماعي ثانوي

"پرورش اجتماعي اوليه معمولا مهمترين عامل اجتماعي شدن فرد است و ساختار اساسي پرورش اجتماعي ثانويه ناگزير بايد با ساختار اساسي پرورش اجتماعي اوليه شباهت داشته باشد. هر فرد در ساختار اجتماعي عينيي زاده مي شود كه در درون آن با اشخاص مهم و صاحب نفوذي كه مسئوليت پرورش اجتماعي او را بر عهده دارند روياروي قرار مي گيرد. اين اشخاص مهم و صاحب نفوذ بر فرد تحميل مي گردند. تشخيص ها و تعريف هايي كه آنان از موقعيت او دارند براي وي به عنوان واقعيتي عيني مطرح مي شود... كودك نقش ها و گرايش هاي ذهني و اخلاقي افراد صاحب نفوذ را مي پذيرد، يعني آن ها را دروني مي گرداند و از آن خود مي سازد؛ و از طريق اين انطباق با ديگراني كه برايش اهميت دارند قادر مي شود كه هويت خويش را تشخيص دهد و از نظر ذهني هويتي منسجم و موجه كسب كند... تصاحب ذهني هويت و تصاحب ذهني جهان اجتماعي چيزي نيستند جز جنبه هاي مختلف فرآيند واحد دروني گردانيدن، كه صاحبان نفوذ و مربياني واحد در آن پا درمياني مي كنند... در پرورش اجتماعي اوليه، نخستين دنياي فرد ساخته مي شود (برگر، لوكمان؛ 1375: 185- 179).

پرورش اجتماعي ثانوي عبارت است از دروني ساختن خرده جهان ها[4]ي نهادي يا مبتني بر نهادها. بنابراين گستره و سرشت آن بر حسب پيچيدگي تقسيم كار و توزيع اجتماعي دانش – كه ملازم با آن است- تعيين مي شود... هرگاه براي لحظه اي ابعاد ديگرش را از ياد ببريم، مي توانيم گفت كه پرورش اجتماعي ثانوي عبارتست از كسب دانش خاص براي ايفاي نقش و سرچشمه نقش ها نيز مستقيم و نا مستقيم در تقسيم كار است... لازمه پرورش اجتماعي ثانوي فراگيري واژگان مربوط به نقش هاي خاص است، كه يكي از معاني آن همانا دروني گردانيدن حوزه هاي معنا شناسانه اي است كه به تعبير و تفسير راهوارها و رفتار عادي در زمينه اي نهادي شكل و سازمان مي بخشد. در عين حال، تفاهم هاي ضمني، ارزش گذاري ها و رنگ آميزي هاي مؤثر حوزه هاي معنايي نيز آموخته مي شوند (برگر، لوكمان؛ 1375: 189).

نگاه فلسفي

از نگاه فلسفي، بايد به چرايي و چگونگي موضوع توجه كرد؛ يعني بايد به دو سؤال زير جواب دهيم:

-       اينترنت چگونه بر كودكان و نحوه اجتماعي شدن آنان تأثير مي گذارد؟

-       چرا اينترنت بر كودكان و اجتماعي شدن آنان اثر مي گذارد؟

براي روشن شدن مطلب، ابتدا به برخي اثرات مثبت و منفي اينترنت مي پردازيم و در انتها با نگاه فلسفي بحث را نتيجه گيري مي كنيم.

اثرات اينترنت بر روي كودكان

اينترنت نيز مانند پديده هاي ديگر، هم داراي اثرات مثبت است و هم اثرات منفي؛ يعني هم داراي كاركرد است و هم كژ كاركرد يا آسيب. "خانواده هايي كه كودك دارند بيشتر از خانواده هاي بدون كودك به تكنولوژي و مزاياي آن علاقه مند هستند و اعتقاد قوي دارند كه كودكان آن ها جهت پيشرفت در زندگي نياز دارند كه تسلط كامل به كامپيوتر و اينترنت داشته باشند." (سوترز، ون شايك؛ 1385: 1)

در زير به برخي از اثرات اينترنت بر روي كودكان اشاره مي كنيم.

انگيزه كودكان براي استفاده از اينترنت

طبق يكي از تحقيقاتي كه در رابطه با استفاده كودكان هلندي از وب صورت گرفته، "بيشترين انگيزه كودكان هنگام استفاده از اينترنت شامل مواردي همچون بازي هاي كامپيوتري، اتاق هاي گفتگو و بارگذاري موسيقي مي باشد. انگيزه ديگري كه كودكان جهت استفاده از اينترنت از آن ياد كردند شامل يافتن اطلاعات براي مدرسه و سرگرمي بود." (سوترز، ون شايك؛ 1385: 3)

اثرات مثبت اينترنت روي كودكان

اينترنت نيز مانند بسياري از پديده هاي جديد ديگر، هم داراي اثرات مثبت است و هم داراي اثرات منفي. اينترنت مي تواند كاركردهاي مفيد و مثبتي براي كودكان و نوجوانان بوجود بياورد. " از جمله فرصت هاي خوشايند و دلپذيري كه توسط اينترنت براي كودكان فراهم شده، جستجوي اطلاعات درباره سرگرمي ها و علاقه هاي آنان و نيز ارتباط با دوستان و آشنا شدن با اشخاص جديد است. بيشتر كودكان، اينترنت را به اين دليل دوست دارند كه سرگرم كننده است، گرچه يافتن اطلاعات براي مدرسه نيز يك تجربه مثبت است."[5] (بتول نقوي مقدم، كودكان و آسيب هاي اينترنت)

از ديگر اثرات مثبتي كه اينترنت روي كودكان و نوجوانان دارد موارد زير است:

-       افزايش ميزان و سطح اطلاعات نسل جوان

-       تأثير بر تمايلات و گرايش ها

-  توليد محتوا و پيام (مانند وبلاگ ها، كه اگر چه در قسمت هاي بعدي در خصوص استفاده هاي نادرست از آنان صحبت مي شود، ولي داراي جنبه هاي آموزشي و نكات مثبت نيز مي باشد)

-       آموزش و يادگيري (ديكته، رياضي، درك متون)

-  تقويت مهارت هاي حركتي ظريف و سرعت عمل ( به خصوص در بازي هاي رايانه اي)

بنابر اين نبايد تنها به اثرات منفي كه اينترنت روي كودكان دارد اكتفا كرد، بلكه بايد نقاط ضعف را شناسايي و با برطرف كردن آن ها، فرصت استفاده مناسب از اينترنت را در اختيار كودكان و نوجوانان قرار داد.

اثرات منفي اينترنت روي كودكان

كژكاركردها يا آسيب هاي اينترنت به دو دسته قابل تقسيم است: آسيب هاي روحي- رواني، آسيب هاي جسمي

v            آسيب هاي روحي- رواني

"امروزه آسيب هاي فردي و روان شناختي اينترنت، از ساير خطرات آن بيشتر است. در بعد روان شناختي، اينترنت آسيب هاي جدي متعددي از جمله: هويت نامشخص، اضطراب، افسردگي و انزوا، اعتياد به اينترنت و به خصوص اعتياد به گپ زني (چت) را مي تواند براي كاربران به همراه داشته باشد؛ همچنان كه فوايد و مزاياي متعددي را نيز مي تواند براي او به ارمغان آورد."[6]

برخي افراد مانند ني[7] و اربرينگ[8]، استدلال كرده اند كه:" اينترنت شبكه هاي اجتماعي را متلاشي مي كند و افراد را از خانواده هاي خود و دوستانشان جدا مي سازد و آنان را اگر معتاد اينترنت نكند حداقل گوشه گير مي كند.[9]

·  بحران هويت جوانان

"يكي از مسائل روان شناختي درباره اينترنت، هويت ناشناس كاربر است. هويت، واجد سه عنصر است: شخصي، فرهنگي و اجتماعي، كه هر يك در تكوين شخصيت فرد نقش مهمي را ايفا مي كنند. در مقايسه ها، هويت شخصي ويژگي بي همتاي فرد را تشكيل مي دهد و هويت اجتماعي در پيوند با گروهها و اجتماعات مختلف قرار مي گيرد. اينترنت صحنه فرهنگي و اجتماعي است كه فرد خود را در موقعيت هاي متنوع نقش ها و سبك هاي زندگي قرار مي دهد. در اين فضاي عمومي، مهارت فرهنگي جديدي لازم است تا با تنظيمات نمادين بتوان بازي كرد. پايگاه شخصي نمونه اي مدرن است كه چگونه كاربر اينترنت خود را براي مخاطبان جهاني معرفي مي كند براي بيان افكار، احساسات، علايق و آراء از متن مناسب، گرافيك، صدا و فيلم استفاده مي نمايد. «ميلر» اهميت و پيوندهاي پايگاه شخصي را ذكر مي كند و مي گويد: «به من بگو لينك هايت چيستند تا بگويم كه چه شخصي هستي».دكتر محمد عطاران معتقد است كه با امكانات و گزينه هاي فراواني كه رسانه هاي عمومي از جمله اينترنت در اختيار جوانان مي گذارند، آنان دائماً با محرك هاي جديد و انواع مختلف رفتار آشنا مي شوند. چنين فضايي هويت نامشخص و پيوسته متحولي را مي آفريند، خصوصاً براي نسلي كه در مقايسه با نسل قبل با محرك هاي فراواني مواجه است. همچنين از طريق رسانه هاي جمعي،‌ افراد خط مفروض ميان فضاي عمومي و خصوصي را تجديد سازمان مي كنند و اين امكاني است كه جوانان فعالانه از آن استفاده مي كنند. جوان، به خصوص در دوران بلوغ كه مرحله شكل گيري هويت اوست و همواره به دنبال كشف ارزش ها و دروني كردن آنها مي باشد، با اينترنت و حجم گسترده، حيرت انگيز و گوناگون اطلاعات مواجه مي شود و ناچار است كه در اين دنياي مجازي، هويت خويش را از طريق جستجو پيدا كند و بدين سان، ممكن است برخي و شايد تعداد زيادي از نوجوانان راه را در اينترنت گم كنند و دوران هويت يابي خويش را بيش از پيش با بحران نمايند كنند. از سوي ديگر، گاهي برخي از ويژگي هاي شخصيتي مانند: سن، تحصيلات، محل سكونت و حتي جنسيت در اينترنت از بين مي رود؛ به عنوان نمونه، بسياري از افرادي كه در اتاق هاي چت مشغول گفتگو با يكديگر مي باشند، با مشخصاتي غير واقعي ظاهر شده و از زبان شخصيتي دروغين كه از خود ساخته اند و آن را به مخاطب يا مخاطبان خود معرفي كرده اند، صحبت مي كنند و همين شخصيت هاي ناشناس تأثيرات شگرفي را بر يكديگر مي نهند."[10]

·         اثر اينترنت بر مهارت هاي اجتماعي

علي رغم اينكه اينترنت بعنوان يك فناوري شگفت آور معرفي شده است بر مهارتهاي اجتماعي افراد اثرات منفي دارد. بهترين راه براي كشف خود زماني كه كودك در حال رشد و يادگيري است، تعامل با ديگر كودكان مي باشد. يادگيري از طريق تجربه و تحريك حس ها اتفاق مي افتد، كه زماني كه كودك از كامپيوتر استفاده مي كند كمتر اتفاق مي افتد. كليك كردن بر موس و بازيهاي رايانه‌اي پيشرفت مناسب مهارتهاي اجتماعي كودك را به تاخير مي اندازد. زماني كه كودك به اينترنت معتاد شد، انگيزه اش براي تعامل با ديگران كم مي شود كه خود اثرات منفي بر ارتباط شخصي و تعاملات اجتماعي دارد.

مطالعات اخير نشان مي دهد كه استفاده از اينترنت سبب ايجاد احساس بدبختي، تنهايي و بطور كلي كاهش سلامت رواني مي شود. اشخاصي كه از اينترنت بيشتر استفاده مي كنند دوستي ها را كمتر حفظ كرده، زمان كمتري با خانواده صحبت مي كنند، استرسورهاي بيشتري را تجربه كرده اند و احساس تنهايي و افسردگي مي كنند.

·        اينترنت و خانواده

اينترنت امروزه جايگاه ويژه اي در ساختار زندگي خانواده ها پيدا كرده است و كامپيوتر به عنوان يك وسيله اما با كاربردي متفاوت تر ، متنوع تر و شخصي تر وارد خانه شده و عرصه زندگي اجتماعي را دچار تغيير و تحول نموده و روابط اجتماعي جديدي با ويژگيهاي نوين در جامعه حاكم مي سازد.

دليل اصلي خانواده ها از خريد كامپيوتر و ارتباط با شبكه اينترنت در منزل آموزش مي باشد. والدين اعتقاد دارند كه اين ابزار نگرش كودك را به مدرسه بهبود مي بخشد. اما با گسترش سريع استفاده از اين فناوري سوال مهمي كه ايجاد مي شود تاثير آن بر ارتباطات بين اعضاي خانواده است. استفاده از اينترنت به چند دليل بر روابط خانواده تاثير مي گذارد:

-  استفاده از اينترنت يك فعاليت زمانگير است پس مي تواند مدت تعامل كودك با خانواده اش را كاهش دهد. زمان اختصاص داده شده براي تعامل با يكديگر پيش شرط ارتباط با كيفيت مي باشد. در يك مطالعه 50% خانواده ها بيان كردند كه مدت زماني كه آنلاين هستند كمتر با هم صحبت مي كنند و 41% موافق يادگيري رفتارهاي ضد اجتماعي در اين مدت بودند.

-  اينترنت كشمكش هاي جديدي را در خانواده ايجاد مي كند. وجود فقط يك كامپيوتر در منزل رقابتي بين كودك و والدين براي استفاده از كامپيوتر ايجاد مي كند كه گاهي سبب كشمكش مي شود.

-  استفاده از صفحات وبي كه از نظر محتويات متناسب سن كودك نمي باشد سبب بحث و كشمكش بين والدين و كودكان مي شود.

-  گاهي كشمكش ناشي از دستيابي كودكان به اطلاعات خصوصي والدين مي باشد.

-  والدين نگران هستند كه اينترنت كودك را از ساير فعاليت ها منحرف كند و همچنين اثر ايزوله كننده اي بر او داشته باشد.

·         اعتياد اينترنتي

" اعتياد به اينترنت يا استفاده بيش از حد از ديگر آسيب هاي فردي و تا حدودي اجتماعي اينترنت است كه گاهي از اين بيماري تحت عنوان اعتياد مجازي و مشهورتر از آن با عنوان «اختلال به اعتياد اينترنت» نام برده مي شود. اختلال اعتياد به اينترنت يك پديده بين رشته اي است و علوم مختلف پزشكي، رايانه اي، جامعه شناسي، حقوق، اخلاق و روان شناسي هر يك از زواياي مختلف اين پديده را مورد بررسي قرار داده اند و در هر يك از اين علوم مختلف نظريه هايي براي اين اختلال مطرح شده است. اما به رغم تحقيقات زياد براي شناختن عوامل اصلي اعتياد به اينترنت، ابهامات بسياري در بين دانشمندان اين حوزه وجود دارد."[11]

"يونگ (2004) براين باور است اعتياد به اينترنت (IA) شامل اختصاص بيش از حد زمان يا تمايل به گذراندن وقت جهت شركت در فعاليت هاى متعدد رايانه اى و اينترنتى است كه شامل اين موارد است:
1 - ارتباط موقت، استفاده از اتاق هاى گفت وگو يا برنامه هاى گفت وگو
2 - بازى هاى اينترنتى ، انجام بازى هاى ويديويى رايانه اى يا اينترنتى
3 - استفاده بيش از حد از اطلاعات، جست و جو و جمع آورى داده
4 ـ اعتياد به اينترنت، استفاده از رايانه براى بازى"[12]

مطالعات نشان داده است كه الگوهاي رفتاري اعتياد در بين مصرف كنندگان سنگين اينترنت وجود دارد. بررسي ها شيوع آن را از 6% تا بيش از 80% گزارش كرده اند. نگران كننده ترين جنبه اعتياد به اينترنت، آسيب ديدن كودكان است. آنها به راحتي به بازيهاي چند نفره حتي بخشهاي مبتذل وابسته مي شوند.

معتادين به اينترنت ساعتهاي بسيار طولاني در طول روز را به استفاده از اين وسيله ارتباطي مي گذرانند به نحوي كه عملكرد شغلي و اجتماعي آنها تحت تاثير قرار مي گيرد، كارشناسان اين نوع استفاده غير طبيعي از اينترنت را اصطلاحا اعتياد به اينترنت مي نامند. علت اعتياد به اينترنت در بسياري از اين افراد، دستيابي به راهي براي سركوبي اضطرابها و تنش هاي زندگي است به گفته پژوهشگران احتمال اعتياد به اينترنت در افراد گوشه گير و افرادي كه در ارتباطهاي اجتماعي و بين فردي خود مشكل دارند بيش از سايرين است.

علائم شناخته شده اين ارتباط شامل:

الف) استفاده از كامپيوتر براي خوشگذراني، شادي يا تسكين استرس

ب) احساس تحريك پذيري غير قابل كنترل و افسردگي زماني كه از آن استفاده نمي كنند.

ج)صرف زمان طولاني و هزينه زياد براي نرم افزار و سخت افزار، روزنامه ها و فعاليت هاي مربوط به كامپيوتر.

د) بي خيال شدن نسبت به كار، مدرسه و خانواده

" زمان به تنهايي نمي تواند معيار كامل و دقيقي براي تشخيص اعتياد به اينترنت باشد؛ بلكه در كنار آن بايد شاخص هاي ديگري نظير اين كه شخص استفاده كننده چه كسي است، در نظر گرفته شود. بايد توجه شود كه آيا كاربر، دانشجو و استاد دانشگاه است كه هر روز براي تهيه برخي مطالب و آمارها به اينترنت مراجعه مي كند؟ آيا تاجري است كه هر روز چندين ساعت وقت خويش را صرف تجارت الكترونيكي مي كند؟ يا اين كه فردي است كه عادت كرده است تا بخشي از وقت خويش را براي چت و گپ زني و ايجاد روابط اينترنتي سپري كند؟"[13]

• هرزه نگاري كودكان

از جمله مشكلات مهم و بنيادي كه در ارتباط با استفاده كودكان از اينترنت بوجود مي آيد، هرزه نگاري اينترنتي يا پورنوگرافي است. " پورنوگرافي يا هرزه نگاري ريشه يوناني دارد و به معناي «نوشتن در مورد روسپي ها» ست. با ورود تكنولوژي هاي جديد امكان ساختن و ذخيره كردن تصاوير و اصوات فراهم گرديد و پخش آنها در سطح وسيعي امكان پذير شد. تكنولوژي كامپيوتر توليد هرزه نگاري را به صورت يك صنعت خانگي پيشرفته در آورده است. اينترنت يك عامل عمده پيشرونده در استثمار جنسي كودكان شده است. توليد هرزه نگاري كودك مصنوعي يا هرزه نگاري ساختگي كه در آنها هيچ انسان واقعي شركت ندارد چالشي را در راه منع هرزه نگاري كودك ايجادكرده است."[14]

"مطابق قانون فدرال آمريکا، صرف گرفتن تصويري سکسي از يک کودک يا نوجوان به منظور مشاهده برروي صفحه مانيتور، بدون در نظر گرفتن اينکه تصوير ذخيره شده يا به ديگران منتقل شود، ممنوع است. اغلب تصاوير پورنوگرافي کودکان، شامل کودکان و نوجواناني است که با تن عريان ژست گرفته اند و جالب اين كه اين مسئله در اکثر کشورهاي غربي ممنوع نيست. در حالي که به نظر ميرسد، برخي تصاوير از فيلمها و مجلات دهه ي70 برداشته شده است اما ساير عکس ها متعلق به جهانگردان سکس، يعني مرداني است که براي دستيابي جنسي کم خطر به كودكان و نوجوانان، عازم کشورهاي آسيايي و آمريکاي لاتين مي شوند."[15]

از آنجا كه اينترنت رسانه اي همه جايي و فراگير است، در هر گوشه و كنار امكان استفاده از آن وجود دارد، در هر خانه و حتي هر اتاق رسوخ كرده، بدين معني كه در برخي منازل كودكان رايانه هاي شخصي خود را دارند و از آن استفاده مي كنند؛ در چنين حالتي امكان نظارت و كنترل روي فرزندان توسط والدين كمتر مي شود.

" صنعت هرزه نگاري در ابعاد وسيعي بدون هيچ مرز و محدوده ايي بر روي شبكه هاي اينترنت وجود دارد. هيچ مبارزه و قانوني براي چنين پديده شوم و ويرانگر صورت نگرفته است و شايد هم توانايي مقابله با چنين گسترشي وجود ندارد.هزاران نمونه از تبليغات هرزه نگاري در اينترنت وجود دارند. بيشتر اين تبليغات مي‌گويند ، استفاده كننده‌هاي آنها بايد بالاتر از 18 يا 21 سال باشند. البته نه سن و سال و نه خواسته‌هاي افراد واقعا در اين سايت‌ها بررسي نمي‌شود.به همين سادگي كه يك فرد بالغ مي‌تواند وارد اين سايت‌ها شود ، يك كودك 10 ساله هم مي‌تواند ، چرا كه مي‌تواند بنويسد من 18 سال دارم و هيچ كس هم بر اين ادعا نظارت نمي‌كند.تحقيقات انجام شده در اين راستا حاكي از آن است كه هزاران سايت اينترنتي هرزه نگاري وجود دارد و هزاران نفر در روز براي تماشا وارد آنها مي‌شوند. هرزه نگاري كودكان در اينترنت ممنوع است ، ولي با اين وجود سايت ها يي كه هرزه نگاري كودكان را نشان مي دهند ، بسيار است. برخي از اين سايت ها گسترده هستند، با انواع و اقسام هرزه ‌نگاري‌ها و برخي نيز تنها منحصر به كودكان در گروه‌هاي سني متفاوت و حتي به صورت رايگان هستند.آمارگيري‌هاي موجود هم نشان مي دهد كه 76%  از كودكان و نوجوانان به اينترنت دسترسي دارند. آنان براي ارتباطات تفريحي از طريق پيام‌هاي فوري و يا اتاق‌هاي گپ استفاده مي‌كنند و يا از شبكه براي جستجوي سرگرمي و يا تحقيقات مربوط به مدرسه و يا آموزش‌هاي عمومي به وسيله بارگزاري[16] كتاب‌ها ، موسيقي ، فيلم  و ديگر فعاليت‌هاي مربوط به اوقات فراغت استفاده مي‌كنند.نگراني والدين ، حاميان كودكان و مسئولان اينترنت اين است كه چگونه مي‌توان از اثرات مخرب و سوء پديده هرزه نگاري اينترنتي كه كودكان را به سوي خود مي‌كشاند ، جلوگيري كنند.برخي از محققان بر اين باور هستند كه تنها راه جلوگيري از اثر تخريبي هرزه نگاري اينترنتي، آگاه كردن مردم از خطرات آن است.آنها مي گويند:" اگر مردم بدانند ، نهايت كار اينترنت چيست، جلوي هرزه‌نگاري را مي‌گيرند ... بايد اين مسأله را براي مردم روشن كرد ."فيليپ جنكينز[17] استاد تاريخ و مطالعات ديني، در كتاب خود تحت عنوان  مسئله غير قابل تحمل : هرزه نگاري كودكان در اينترنت[18] در سال  2003 راه كارها يي را در خصوص كاهش هرزه نگاري اينترنتي كودكان ارائه مي دهد.به نظر او تنها پاسخ موثر ، هدف قرار دادن بنياد خرده فرهنگ هرزه‌نگاري اينترنتي يعني از بين بردن تابلو هاي پيام رساني و گروه‌هاي خبري منتشر كننده هرزه‌نگاري كودكان است."[19]

مسائل بي شماري در خصوص پورنوگرافي كودكان بوجود آمده و ادبيات مستقلي را به خود اختصاص داده است." از پورنوگرافي کودکان (با وجود عدم تعريف مستقل و پذيرفته شده) اغلب به عنوان مظهر سوءاستفاده جنسي ياد مي شود.[20]" جدي و خطير بودن اين مسئله و تأثيرات سوءي كه بر روي كودكان دارد، سبب شده تا برخي مراكز و نهادها كه در رابطه با كودكان فعاليت مي كنند به فكر يافتن راه حلي مناسب براي ريشه كن كردن و يا جلوگيري از اثرات نامطلوب پورنوگرافي روي كودكان باشند." در كنفرانسي كه در واشنگتن برگزار شد، يك مركز بين‌المللي آسيب شناسي اجتماعي كودكان و ديگر شركت‌كنندگان، ازجمله مايكروسافت، نتايج تحقيقات جديدي را اعلام كردند كه نشان از نارسايي اسفناك قوانين پورنوگرافي (هرزه نگاري) كودكان در سراسر جهان دارد. مطالعات خط مشي جهاني قوانين پورنوگرافي كودكان در 184 كشور عضو"اينترپل" حاكي از آن است كه نيمي ‌از اين كشور‌ها هيچ قانوني بخصوص در رابطه با پورنوگرافي كودكان ندارند و بسياري ديگر نيز داراي قوانين نامناسب هستند. ... تحقيقات ICMEC نشان مي‌دهد كه پورنوگرافي كودكان در 138 كشور جهان جرم محسوب نمي‌شود. همچنين در 122 كشور نيز در صورت استفاده از رايانه و اينترنت به‌عنوان محل انتشار هرزه‌نگاري كودكان، هيچ قانوني براي برخورد وجود ندارد. ... بيشتر ملت‌هاي دنيا براي مقابله با سوء استفاده‌ي جنسي از كودكان سيستم مناسبي در نظر نگرفته‌اند و در اغلب كشورهايي كه به‌لحاظ صنعت رايانه و اينترنت پيشرفت داشته‌اند، كودكان در معرض بيش از پيش آسيب‌هاي اجتماعي و مساله‌ي پورنوگرافي قرار مي‌گيرند. ... بنا بر اعلام مركز ملي، در آمريكا از هر پنج دختر يكي و از هر 10 پسر يك نفر پيش از رسيدن به دوران بلوغ مورد سوء استفاده‌ي جنسي قرار مي‌گيرد و كمتر از 35 درصد از موارد آزار جنسي به منابع اطلاع داده مي‌شود. كارشناسان معتقدند كه ناشناس بودن كاربران در اينترنت در افزايش پورنوگرافي نقش بسيار موثري دارد، چراكه افراد خاطي از حاشيه‌ي امنيت بيشتري برخوردارند. يكي از كارشناسان مي‌گويد‌: 20 سال پيش كودكان براي بازي و سرگرمي‌ به پارك‌ها و زمين‌هاي بازي مي‌رفتند؛ اما اكنون در ياهو گروپز و ماي اسپيس آنلاين مي‌شوند."[21]

"بنابر مطالعاتي كه در غرب در اين زمينه انجام گرفته است، اغلب نوجواناني كه مورد اغفال و سوء استفاده جنسي واقع مي شوند، زير ۱۸ سال سن دارند و در بيشتر موارد تصاوير تحريك كننده اي از طريق چت يا تلفن همراه برايشان ارسال و سپس از آنها براي حضور فيزيكي در محل خاصي دعوت شده و بدين ترتيب فريب خورده و مورد تجاوز جنسي واقع مي شوند. اين مسئله در حال حاضر، به يكي از معضلات جدي در مغرب زمين مبدل شده است؛ چندان كه غالب دانشمندان و سياست گذاران به اين امر بيش از پيش وقوف و توجه داشته اند و مقالات، كتاب ها و همايش هاي متعددي در ارتباط با آن برگزار كرده اند؛ براي مثال، ده سال پس از تصويب كنوانسيون حقوق كودك توسط سازمان ملل در سال ۱۹۸۹ م؛ يعني در سال ۱۹۹۹ م گردهمايي جهاني تحت عنوان «كارشناسي براي حمايت كودكان در برابر سوء استفاده جنسي از طريق اينترنت» برگزار گرديد كه منجر به صدور قطعنامه اي شد كه در آن آمده است: «هر چه اينترنت بيشتر توسعه پيدا كند، كودكان بيشتر در معرض محتويات خطرناك آن قرار خواهند گرفت. فعاليت هاي مجرمانه مربوط به فحشاي كودكان و پورنوگرافي آنان، كه از طريق اينترنت مورد سوء استفاده واقع مي شوند،‌ اكنون از مسائل حاد به شمار مي رود. اگر چه سودمندي هاي اينترنت از زيان هاي بالقوه آن بيشتر است، در عين حال نبايد از شناخت خطرات آن، غفلت كرد. در صورتي كه براي مقابله با اين خطرات، اقدامي صورت نگيرد، تهديدهاي سنگين آن بر كودكان باقي خواهد ماند و سبب بازداري از كاربرد صحيح اينترنت در آينده خواهند شد». نكته بسيار مهم آن است كه چون اينترنت «جهاني» است، قواعد ناظر به آن نيز بايد «بين المللي» باشد و مبارزه با مفاسد اينترنت از جمله ترويج فحشاي كودكان، همتي جهاني طلب مي كند و نيازمند يك رويكرد استراتژيك جهاني و منحصر به فرد و مستلزم ضمانت اجرايي بين المللي است."[22]

براي بررسي اثرات استفاده كودكان از اينترنت و آسيب هاي احتمالي آن به خصوص در زمينه پورنوگرافي كودكان، تحقيقات زيادي صورت گرفته است. " بر اساس يك تحقيق دانشگاه "نيوهمشاير" آمريكا، كودكان و نوجوانان به هنگام كار با اينترنت، به گونه‌يي تصادفي در معرض عكس‌ها و فيلم‌هاي مستهجن قرار مي‌گيرند. به گزارش خبرگزاري اسوشيتدپرس از "شيكاگو"، بر اساس اين تحقيق كه قرار است روز دوشنبه در شماره ماه فوريه نشريه‌ي "بيماري‌هاي كودكان" منتشر شود، ‪۴۲درصد از استفاده‌كنندگان اينترنتي داراي طيف سني ‪ ۱۰تا ‪ ۱۷سال گفتند، در سال گذشته شاهد تصاوير مستهجن اينترنتي بوده‌اند و از ميان آنها ‪۶۶درصد هم گفتند كه هيچگونه قصدي براي ديدن اين تصاوير، نداشتنتد. ... در تحقيق يادشده كه بين ماههاي مارس تا ژوئن سال ‪ ۲۰۰۵انجام شد، اغلب كودكان و نوجواناني كه اظهار داشتند به طور ناخواسته در معرض تصاوير مستهجن قرار گرفته‌اند در سنين ‪ ۱۳تا ‪ ۱۷سال بودند. با اين حال، شمار قابل توجهي از كودكان ‪ ۱۰و ‪ ۱۱ساله در معرض تماشاي ناخواسته تصاوير مستهجن اينترنتي بوده‌اند كه ‪ ۱۷درصد آنان را پسران و ‪ ۱۶درصد را دختران تشكيل مي‌دادند. به گفته‌ي "شارون هرش"، يك روانپزشك دانشگاه شيكاگو، مشاهده‌ي چنين تصاويري مي‌تواند كودكان را با آسيب‌هاي روحي و رواني روبه‌رو سازد.  در پايان اين تحقيق آمده است، اگرچه فيلترينگ و مسدود كردن نرم‌افزارها به جلوگيري از به نمايش در آمدن اين تصاوير كمك كرده است، با اين حال به طور ‪ ۱۰۰درصد موثر نبوده و شيوه‌هاي بهتري براي تحديد اين تصاوير مستهجن بدون منع كردن دسترسي به سايتهاي قانوني مورد نياز است."[23] (خبرگزاري جمهوري اسلامي، تهران، 16/11/85). بر اين اساس "يونسكو در سال 1999 در پاريس گردهمايي جهاني كارشناسان درباره سوء استفاده جنسي از كودكان ، پورنوگرافي مربوط به كودكان و فحشاي كودكان از طريق اينترنت به عنوان “ يك چالش بين المللي “ را برگزار كرد."[24]

• وبلاگ ها

"وبلاگ ها و فناورى هاى مشابه آن مانند سايت هاى شبكه اى اجتماعى[25] قلمرو نوجوانان است. براساس آمار و اطلاعات كمپانى پرسيوس ديولوپمنت كه در سال ۲۰۰۳ جمع آورى شده است بيش از نيمى از صاحبان وبلاگ نوجوانان ۱۳ تا ۱۹ سال هستند. همچنين براساس آمار و اطلاعات «كام اسكور مديا متريكس» اكثر نوجوانان زير ۱۷ سال در ژانويه ۲۰۰۵ به وبلاگ ها و سايت هاى شبكه اى اجتماعى مراجعه كرده اند به طورى كه ۱۵ سايت اول همه از ميان وبلاگ ها بودند. آنچه نگرانى كارشناسان مثل «هندى» را برانگيخته محتواى اين وبلاگ هاست. دانشگاه جورج تاون در ايالات متحده مركزى تحت عنوان «مركز رسانه هاى ديجيتالى مخصوص كودكان» دارد كه اين مركز مطالعه اى را در مورد وبلاگ نوجوانان منتشر كرده كه حاكى از وخامت اوضاع است. چون كودكان و نوجوانان به دليل معصوميت و ساده دلى شان راحت تر اعتماد مى كنند و تمام اطلاعات شخصى و خانوادگى خود را در كف اخلاص گذاشته و در محيط ناامن اينترنت در اختيار همگان مى گذارند. دو سوم از آنها سن خود را مشخص مى كنند و نام حقيقى خود را مى نويسند. ۶۰ درصد از آنها حتى آدرس خود را در اختيار مى گذارند و شماره تماس مى دهند. از هر ۵ نفر يك نفر نام كامل خود را مى نويسد. «ديويد هوفيكر» كه مسئوليت انجام تحقيق ياد شده را بر عهده داشته با ابراز شگفتى مى گويد: «خدا مى داند چه تعداد از آنها حقيقتاً مى داند كه تمام مردم دنيا مى توانند اطلاعاتى را كه آنان همگانى كرده اند بخوانند؟"[26]

v          آسيب هاي جسماني[27]

به جز آسيب هاي روحي و رواني اينترنت بر كودكان ( و بطور كلي بر افراد)، برخي آسيب هاي جسماني نيز وجود دارد كه در زير به آن ها اشاره مي كنيم:

• مشكلات بينايي

 به اعتقاد پزشكان كودكاني كه به مدت طولاني از كامپيوتر استفاده مي كنند در معرض خطر نزديك بيني قرار مي گيرند. تحقيقات نشان داده است كه كودكان به دلايل ذيل براي ابتلا به اين سندرم مستعدتر هستند:

-  عدم توجه به مسائل بهداشتي و سلامت خود. ممكن است ساعتها در مقابل صفحه كامپيوتر بنشينند و بر آن تمركز كنند.

-       عدم بيان مشكلات بينايي توسط كودكان و ناديده گرفتن آنها.

-  ايستگاههاي كاري كامپيوتر اغلب متناسب با وضعيت بالغين طراحي مي شود و براي كودكان مناسب نمي باشد.

محمد آقا زاده اميري، دبير نهمين كنگره سراسري اپتومتري ايران، طي خبري اعلام كرد كه :" قرار گرفتن بيش از حد كودكان در برابر رايانه عوارض مختلفي از جمله درد گردن، شانه و پشت را به دنبال دارد. (هم چنين) بر اساس آخرين تحقيقات به عمل آمده، نقش و تاثير عوامل محيطي در ايجاد مشكلات بينايي در كودكان بيش از زمينه‌هاي ارثي است كه مي‌توان به مواردي همچون قرار گرفتن نامناسب در برابر مانيتور رايانه ، نور نامناسب محيط و قرار گرفتن در يك وضعيت ثابت در زمان طولاني اشاره كرد... اين امر باعث عوارضي مانند نارسايي بينايي، چشم درد، خشكي چشم، سوزش و خارش چشم، استرس‌هاي ماهيچه‌اي چشم و مواردي همچون دردهاي سيستم عضلاني و گردن و شانه و اسكلتي بدن مي‌شود."[28]

·         صدمات سيستم اسكلتي

مشكلات نواحي مچ، گردن و پشت، كودكاني را كه طولاني مدت از كامپيوتر استفاده مي كنند، تهديد مي كند. اين مشكل با وضعيت قرارگيري كودك در حين كار با كامپيوتر در ارتباط است.

·         چاقي

كودكاني كه مدت طولاني در مقابل كامپيوتر مي نشينند‏‏، فعاليتهايشان از فعاليتهاي مورد نياز سلامتي (از قبيل ورزش) دور مي شود در نتيجه خطر چاقي افزايش پيدا مي كند. براي به حداقل رساندن خطر چاقي توصيه مي شود كه مدت استفاده از كامپيوتر به 2-1 ساعت در روز محدود و بر فعاليتهاي از قبيل ورزش تاكيد شود.

تشنج اپيلپتيك: تشنج بطور اوليه بوسيله شكل خاصي از اپي لپسي ايجاد مي شود. اپي لپسي حساس به نور زماني ايجاد مي شود كه كودك حساسيت بالايي به نورهاي لرزان دارد در اين حالت زماني كه در مقابل نورهاي درخشان كامپيوتر و فلاش هاي ناشي از بازي هاي رايانه‌اي قرار مي گيرد تشنج آغاز مي شود. علايم متنوع مي باشد كه شامل سردرد، تغيير در ميدان بينايي، سرگيجه، گيجي، كاهش آگاهي و تشنج مي باشد. به محض توقف استفاده كامپيوتر علائم ناپديد مي گردد.

نتيجه گيري

بطور كلي در نگاه فلسفي، بايد به چگونگي اثرگذاري اينترنت بر روي كودكان و نحوه اجتماعي شدن آنان و نيز چرايي اين تأثيرات توجه كرد. در باب چگونگي اثرگذاري اينترنت بر روي كودكان بطور مفصل بحث شد. در خصوص چرايي اثرات نيز سخناني به ميان آورده شد؛ ولي بطور خلاصه مي تواند اينگونه نتيجه گيري كرد كه محيط خانه و خانواده در پرورش اجتماعي يا اجتماعي شد كودكان بسيار مهم هستند و نقش مؤثر و حياتي را ايفا مي كنند. همچنين با گسترش و رشد روز افزون تكنولوژي و وسايل ارتباط جمعي، شمار زيادي از خانواده ها يا خانوارها داراي اين وسايل هستند و به دفعات زياد از آن استفاده مي كنند. پيرو اين امر، بسياري از خانوادهايي كه داراي فرزند مي باشند نيز در اين ميان ديده مي شود؛ حتي مي تواند گفت كه ضريب نفوذ وسايل ارتباطي جديد مانند تلويزيون، ماهواره، كامپيوتر، پلي استيشن و بازيهاي رايانه اي در ميان خانواده هاي داراي فرزند احتمالا بيش از ساير خانواده ها است، زيرا تمايل و رغبت كودكان براي داشتن چنين امكانات و سرگرم شدن توسط آنان، و نيز اين تفكر والدين كه آوردن چنين وسايل و امكانات باعث رشد ذهني و پيشرفت و ترقي كودكانشان مي شود، منجر شده تا اين وسايل نقش مهم و برجسته اي را در هر خانه ايفا كند. به عبارت ديگر، اينترنت بدليل گستردگي و فراگير بودن و نيز نگرش هاي والدين براي افزايش مهارت هاي كودكان توانسته جاي خود را در ميان خانواده ها باز نمايد. به همين سبب، تا پيش از اينكه چنين وسايلي به خانه ها راه يابند، تنها پدر و مادر، خواهر(ان) يا برادر(ان) و گاه افراد خويشاوند در كنار كودك حضور داشتند و كودك نحوه ورود به جامعه و برخورد با آن، آموختن رفتارهاي اجتماعي و ساير موارد را از اطرافيان خود – كه تعداد محدودي نيز بودند- مي آموخت. اما با ورود وسايل ارتباطي جديد – و مخصوصا كامپيوتر و اينترنت كه در اينجا مد نظر ماست- دنياي اطراف كودك وسعت و گسترش يافته است. به عنوان مثال كودكان از سنين كم نحوه كار كردن با اينترنت را مي آموزند و وارد سايت ها و يا چت روم هايي مي شوند كه مانند محيط اجتماعي محدود زمان پيش از آن نيست و از اين طريق با افراد، سخنان، طرز تفكرها، برخوردها، فرهنگ ها و آداب و رسوم متعدد و متنوع تري آشنا مي شوند؛ اين تعدد آشنايي با ديدگاههاي مختلف باعث مي شود تا كودك در ميان انبوهي از اطلاعات، تفكرها و فرهنگ ها غوطه ور شود و نتواند بدرستي تشخيص دهد كه از كداميك الگو پذيرد و همين امر منجر به تزلزل شخصيت و سردرگمي هويت مي شود؛ يعني اينترنت به سطح اجتماعي شدن نخستين راه يافته است. چنانچه كودك در پرورش اجتماعي اوليه دچار آسيب و بحران شود، در ايفاي نقشي كه در اجتماع بر عهده وي گذاشته خواهد شد (پرورش اجتماعي ثانويه) نيز با مشكل مواجه مي شود.

از ديگر اثراتي كه اينترنت روي كودكان دارد، مي توان به افزايش جهان گرايي اشاره نمود؛ بدين معني كه تطابق كودكان و نوجوانان با فضاي جديدي كه در آن عناصر هويت ساز، بيش از آنكه بومي باشند، جهاني اند افزايش پيدا خواهد كرد.

در پايان، قابل ذكر است كه اينترنت تنها شامل جنبه هاي منفي (مانند صدمات جسمي و روحي) نشده بلكه مزايا و منفعت هايي را نيز بدنبال دارد كه بايد به هر دو جنبه آن توجه نمود و كوشش كرد تا از اثرات منفي آن كاست و به اثرات مثبت افزود.

منابع

·        كتب و مقالات

-  برگر،پترل ؛ لوكمان، توماس؛ (1375) "ساخت اجتماعي واقعيت (رساله اي در جامعه شناسي شناخت)"، ترجمه فريبرز مجيدي، انتشارات انديشه هاي عصر نو، تهران 1375، صص 189-177

-  كارن اي. سوترز، كاتينكا ون شايك (12 تير 1385) "تجارب كودكان در اينترنت"، ترجمه زهرا بتولي، مجله الكترونيكي نما، شماره چهارم، دوره پنجم، صص 3-2

-  صادقيان، عفت (1384) "تأثير كامپيوتر و اينترنت بر كودكان و نوجوانان" ، مجله الكترونيكي نما، شماره چهارم، دوره چهارم؛ صص 6-1

-        

·        سايت ها

http://www.hamshahri.net/News/?id=4500

http://www.qudsdaily.com/archive/1386/html/2/1386-02-30/page5.html

http://www.iranhealers.com/modules.php?name=News&file=article&sid=2292

http://wit.ir/detailnews.asp?id=303

http://www.hamshahri.net/News/?id=4312

http://wit.ir/detailnews.asp?id=303

http://wit.ir/detailnews.asp?id=303

http://www.farsedu.ir/Articles/ShowStory.aspx?NewsId=1560&ContentId=02

http://wit.ir/detailnews.asp?id=303

http://www.borhad.com/index.php?option=com_content&task=view&id=366&Itemid=56

http://www.iranculture.org/research/internet/viewpajohesh.php?id=5

http://www.hamshahri.net/News/?id=10624

http://www.iranculture.org/research/internet/viewpajohesh.php?id=5

http://www.persianhack.com/show.aspx?id=462

http://wit.ir/detailnews.asp?id=303

http://www2.irna.com/en/news/view/line-9/8511162171113336.htm

http://ertebatat.org/archives/84/9/000050.php

http://www.koodakan.org/Cnslt/magh/m38.htm

http://www.iritn.com/index.php?action=show&type=news&id=11864

فضای مجازی موضوع یک پژوهش دانشگاهی 

 دانش‌سنجي، نيازسنجي و ايده‌آل‌سنجي نسبت به فضاي مجازي دانشگاهي موضوع پرسشنامه‌اي است كه با هدف بررسي سطح شناخت، نيازها و ايده‌آل‌هاي دانشگاهيان طراحي شده‌است.

پاسخ شما به این پرسشنامه قدمی موثر در جهت ساخت فضاهای مجازی دانشگاهی ایران خواهد داشت.

برای پاسخ به پرسشنامه به آدرس زیر مراجعه کنید...

عنوان فارسي: بابل

محصول سال: 2006 ( اولين عرضه در May 23 )

ژانر: درام ،  مهيج

به كارگرداني: Iñárritu Alejandro González

فيلم نامه: نوشته‌ی Iñárritu Alejandro González و Guillermo Arriaga

با هنرمندي: Brad Pitt در نقش   Richard

آهنگساز: Gustavo Santaolalla

خلاصه داستان: در روستای کوچکی در کوهستانهای کشور مراکش یک مزرعه دار به اسم عبدالله برای از بین بردن گرگها و شغالهایی که به گله گوسفندان او حمله می کنند یک تفنگ خریداری می کند . یکی از پسران او برای امتحان کردن برد تفنگ ، از راه دور به سمت اتوبوس جهانگردان که از جاده مقابل روستایشان در حال عبور است شلیک می کند . در اتوبوس دو زن و شوهر آمریکایی به اسامی سوزان و ریچارد حضور دارند که سوزان بر اثر اصابت گلوله بشدت مجروح می شود . ریچارد با آملیا ، پرستار فرزندانش که در آمریکا از آنها نگهداری می کند ، تماس گرفته و به او می گوید که آنها فعلاً نمی توانند به کشور باز گردند . از سوی دیگر آمیلیا که یک مهاجر غیرقانونی اهل مکزیک است باید هر طور شده برای شرکت در مراسم ازدواج پسرش به کشورش بازگردد و بنابراین بهمراه خواهرزاده اش و دو بچه سوزان و ریچارد به مکزیک می رود اما در طول مسیر بازگشت با پلیس مرزی درگیر می شوند .

محصول مشترک: USA ، Mexico

زبان ها: JapaneseSignLanguage ، French ، English ، Spanish

تصوير: رنگی

صدا: Dolby Digital

رده بندی سنی: افراد زیر ۱۷ سال با همراهی والدین تماشا کنند.

زمان فیلم: 143 دقیقه ‌‌‌(۱)

در فيلم بابل، سه داستان در لابلاي هم در جريان اند كه با محوري -كه همان تفنگ است- به يكديگر پيوند مي خورند. همينطور اين سه جريان در عرض همند و نه در طول يكديگر. اگر در طول يكديگر بودند توالي زمان اهميت خاص خود را پيدا مي كرد، ولي در اين فيلم ما با عدم توالي زماني روبرو هستيم و حتي ماجراي فيلم از وسط آن شروع مي شود و صحنه هاي فيلم -در هر كشور- كه به نمايش در مي آيد ممكن است در زمان پيش و يا بعد از زماني باشد كه صحنه قبلي به نمايش درآمده و يا حتي در زماني بعد از صحنه بعدي باشد كه مي خواهد به نمايش درآيد.

داستان ها در ژاپن، آمريكا و مكزيك و در مراكش كه به نوعي در سرزميني بين اين دو است قرار دارد. هركدام از اين سرزمين ها نماد يك چيز هستند. از نظر جغرافيايي مي توان اينگونه تصور كرد كه مراكش بين ژاپن و قاره آمريكا قرار  دارد و در فيلم نيز كشور مراكش، در وسط جريانات و حوادثي است كه اتفاق مي افتد. طرح داستان نيز به گونه اي معماگونه مطرح مي شود، يعني مرحله به مرحله، داستان فيلم رمزگشايي مي شود؛ به عنوان مثال تا اواسط فيلم (يك ساعت و نيم كه از ابتداي فيلم گذشته) رابطه بين دو كودك آمريكايي و زن زخمي و شوهرش بطور جدي در فيلم مطرح مي شود؛ يا اينكه توالي زماني در فيلم برقرار نيست.

مسائل و مشكلات متعدي در فيلم بابل به نمايش درآمده و كارگردان نشان داده كه اين مسائل خاص يك كشور و يك منطقه جغرافيايي خاص نيست و ممكن است در هر كجاي اين كره خاكي اتفاق بيفتد.

يكي از اين مسائل، مشكلات جنسي و عدم برخورد صحيح با اين مسأله و سركوب آن است. در ابتداي فيلم ميبينيم كه يوسف خواهرش را در حال تغيير لباس از روزنه كوچك مي بيند و يا توجه خود را به اينگونه مسائل و به خود معطوف مي دارد، و در جايي ديگر از فيلم در صحنه هايي كه در كشور ژاپن تصويربرداري شده، با مشكلات روحي و احساسات جنسي سركوب شده دختر ژاپني مواجهيم كه به نوعي مي توان آن را به برخورد نامناسب پدرش از نظر عاطفي مربوط دانست؛ همانطور كه در صحنه هاي اول فيلم دختر به پدرش مي گويد مادر به من توجه مي كرد. حتي شايد بتوان اين عدم توجه پدر به دختر را به همسر وي نيز تعميم داد و يكي از علت هاي خودكشي همسر مرد ژاپني را در بي توجهي مرد نسبت به احساسات – و شايد احساسات جنسي در رابطه با همسر- زن ها نسبت داد. عليرغم اينكه توجه به جنسيت و مسائل جنسي يك كشش غريزي و ميلي طبيعي و جهانشمول است، انحراف آن در هر كشور با توجه به محدوديت ها، فرهنگ، آداب و رسوم، نحوه زندگي و قواعد و قوانين ديني به طرز خاصي نمود پيدا مي كند، همانگونه كه يوسف و دختر ژاپني هر يك به نحوي سعي در خواباندن و تعديل نمودن اين غريزه در خود مي كردند.

در اين فيلم، كودكان قرباني حوادث و بزرگسالان و روابط بين آن ها - و حتي در سطحي وسيع تر در روابط بين كشورها- هستند؛ كودكاني كه بايد براي معيشت و گذران زندگي گوسفند ها را به چرا ببرند و از هجوم گرگ و شغال به گله جلوگيري نمايند و بر اثر يك اتفاق كاملا تصادفي – كه اگر براي يك كودك آمريكايي همين مسأله رخ مي داد همه با بي توجهي از كنار آن رد مي شدند- جان يكي از آن ها گرفته شود، و كودكاني كه مجبورند بخاطر مسافرت تفريحي والدينشان، با دايه شان به كشوري ديگر سفر كنند و در بازگشت، بخاطر هراس ها و بي مسئوليت بزرگ ترها جان خود را در بيابان هاي خشك و سوزان و گرماي طاقت فرسا از دست بدهند.

نوع بازنمايي كه در اين فيلم درمورد هر كشور و يا حتي درمورد زن ها مي شود بسيار متفاوت است. مكزيكو سيتي كشوري با نشاط، سرزنده و پر شور و هيجان به نمايش در مي آيد و ساكنين آن داراي روابط گرم و صميمي هستند و در مقابل آن ساكنين آمريكا افرادي خشن، خشك و بي روحند كه روابط سردي بين آن ها جاري است و والدين به راحتي فرزندانشان را براي گذراندن سفرهاي تفريحي نزد دايه هايشان مي گذارند و حتي روابط خود والدين نيز سرد است و افراد از هم فاصله دارند. شبيه همين دو گونه، ساكنين مراكش و ژاپن هستند كه اولي مانند مكزيكو سيتي رفتار گرم و محبت آميز اعضاي خانواده و حتي ديگر ساكنين به نمايش در مي آيد و در مقابل ژاپن كشوري است كه در آن بايد دلالي محبت كرد. از زاويه اي ديگر نيز مي توان به اين موضوع نگريست. آمريكا و ژاپن هر دو از جمله كشورهايي هستند كه مهد تمدن به شمار مي آيند و نظام صنعتي و مدرن و تكنولوژيكي قوي در آن ها حاكم است و در اوج پيشرفت و تمدن قرار دارند(شلوغي و فعاليت زياد از مشخصه هاي اين كشورها به شمار مي آيد) و به تبع آن روابط سردي بين مردم حكمفرماست، در مقابل مراكش و مكزيك كشورهاي سنتي هستند كه به آن حد پيشرفت و سطح تكنولوژيكي نرسيده اند و هنوز حالت هاي قديمي و سنتي خود را حفظ كرده اند و داراي روستاها و دهكده هاي فراوان هستند و روابط افراد با هم نزديك تر است و خانواده نقش مؤثر و كليدي ايفا مي كند، حتي برخورد مردمان اين دو كشور با مردمان ساير كشورها نيز همراه با محبت و مهمان نوازي است. در چنين جامعه سنتي، ورود مردمان خارجي و هلي كوپتر به روستا براي روستائيان مانند يك صحنه نمايش يا فيلم، هيجان انگيز و تعجب آور است (حتي كودكان بدنبال زن زخمي مي دوند). فيلم به نوعي بيانگر اين واقعيت است كه به هر ميزان كه يك كشور در صنعت و تكنولوژي غوطه ور شود، به همان اندازه مردم آن جامعه از خود و از خانواده بيگانه تر مي شوند و در نوعي بي هويتي گرفتار مي آيند؛ ولي هر اندازه جوامع حالت سنتي خود را حفظ كنند و بر روابط خانوادگي تأكيد داشته باشند بي هويتي آنان رنگ مي بازد. در دنياي مدرن و صنعتي ژاپن است كه دختر ژاپني كمبود محبت را حس مي كند و در پي جلب توجه از ديگران است و هويت ها آنقدر پوچ و ظاهربين شده كه دختر با نقصي كه دارد (ناشنوايي) تحقير ديگران را درك مي كند و خود را در دنيايي متفاوت از ديگران مي يابد. از آنجا كه علت خودكشي مادر دختر ژاپني مشخص نيست، آن را نيز مي توان به بي هويت شدن وي نسبت داد.

هم ژاپن و هم مكزيك، شلوغ و پر جنب و جوش نشان داده مي شوند ولي هركدام از زاويه اي خاص؛ در مكزيك روابط بين افراد و فضاي گرم بين آنان نيز نشان داده مي شود(مثل پدري كه در خيابان دست دختر خود را گرفته يا مردماني كه مشغول گفتگو با هم هستند)، ولي تحرك انسان ها در ژاپن يا از زاويه بالاست (خيابان ها و چهار راههاي پر رفت و آمد) و يا از نماي دور است.

نوع ديگر بازنمايي كه در فيلم بر آن تأكيد شده، تفاوت بين زنان در هر جامعه است. زن هاي فيلم به نوعي نماد جامعه اي هستند كه در آن قرار دارند. زنان آمريكايي، بي مسئوليت، بي عاطفه و سرد نمايانده شده اند؛ زنان مكزيكي افرادي خانواده دوست، پايبند و متعد؛ زنان مراكشي در حاشيه رانده شده و در عين حال مهمان نواز(پيرزني كه در روستا از زن زخمي پرستاري كرد) و از آنجايي كه نقش دختر ژاپني نقش حساس و كليدي و درعين حال ممتاز است – به جهت ناشنوا بودن وي- نمي توان بازنمايي وي را به كل زنان آن كشور تعميم داد. حتي در نوع پوشش زن ها نيز بازنماي هاي متفاوتي صورت گرفته است؛ زنان مسلمان مراكشي با روسري و حتي چادرهاي مشكي و پوشيه (در بيابان) كه براي غير مسلمانان عجيب مي نمايد و زن هاي ژاپني، آمريكايي و مكزيكي با لباس هاي نرم جامعه شان.

تفريح و نياز به سرگرمي نيز در هر كشور متفاوت است.از جمله تفريحاتي كه مكزيكي ها دارند و براي مردمان سرزمين هاي ديگر نامأنوس است (دو كودك آمريكايي)، كندن سر خروس، رقص هاي تند و شاد محلي و استفاده از تفنگ در مراسم عروسي و شليك آن و مواردي از اين قبيل است؛ از سوي ديگر تفريحاتي كه در كشور ژاپن به نمايش در مي آيد، ورزش واليبال، رفتن به رستوران و بار و نوشيدن ويسكي و قرص هاي شادي آور است (ايجاد نوعي شادي كاذب)؛ تفريح كودكان آمريكايي شنا (تيوپ هاي بادي كه در استخر خانه شان قرار داشت) و ديدن كارتون از تلويزيون است و اصولا كودكان مراكشي تفريح خاصي ندارند و وظيفه آنان كمك و همكاري در زندگي و كسب معيشت خانواده است و اگر هم مسئوليتي جدي به آنان واگذار شود(دادن اسلحه براي كشتن شغال ها) آن را به ديد نوعي تفريح و سرگرمي مي بينند و سعي مي كنند از  آن لذت ببرند و حس كنجكاوي خود را ارضا نمايند.

موارد بالا به نوعي جزو تقابل هاي دوتايي به شمار مي آيند؛ يعني هر چيز در رابطه با  چيزي متضاد خودش معنا پيدا مي كند، مثل سفيد در برابر سياه، خوبي در برابر بدي. يكي از اين تقابل هاي دوتايي در برخورد بين افراد است. وقتي زن آمريكايي زخمي مي شود، ساير مسافراني كه در اتوبوس هستند مي خواهند هرچه زودتر خود را از مخمصه نجات دهند، ولي برخورد راهنماي تور (كه آن ها را به روستاي خودش مي برد) و پولي را كه مرد آمريكايي براي تشكر به او ميدهد قبول نمي كند و نيز پيرزني كه از زن زخمي پرستاري مي كند و براي شفاي او سوره حمد مي خواند و براي تسكين دردش ترياك به او مي دهد، درست در نقطه مقابل رفتار آنان قرار مي گيرد و ارزشمندي رفتار انساني را آشكار مي سازد. يكي ديگر از موارد آن در نوع رفتاري است كه پليس هاي مراكش با آمريكايي ها و با شهروندان خود دارند، چنانكه با توريست ها بسيار مؤدب و محترمانه، و با شهروندان خود خشن و نا ملايم برخورد مي كنند و حقوق آن ها را ناديده مي انگارند(گويي وابستگي و سرخم كردن كشور جهان سومي خود را در برابر ابرقدرت هاي غرب براحتي پذيرفته اند).

مراكشي ها در اين فيلم مردماني ديندار و خانواده دوست هستند، چنانكه در خانه روستايي كه زن زخمي در آن جاي گرفته مرد راهنما نماز مي خواند، پيرزن براي شفايش حمد مي خواند و وقتي هلي كوپتر به شهر مي رسد تا وي را به بيمارستان انتقال دهند، بزرگترين عمارتي كه به چشم مي خورد يك كليسا است. در انتهاي فيلم نيز وقتي احمد تير مي خورد و سپس كشته مي شود، يوسف با وجود اينكه احمد كارهاي خطاي او را به پدرش گفته،اسلحه را مي شكند و خود را تسليم پليس مي كند و مي گويد مرا بكشيد، برادرم را نجات رهيد، او بي تقصير است، و اين نشان از وابستگي عميق افراد خانواده به يكديگر دارد.

دو نوع از رمزگان فني كه در فيلم مورد استفاده كارگردان قرار گرفته، صدا و موسيقي و رنگ است. كارگردان به نحو شايسته اي از صدا و يا حتي سكوت، و از نوع خاص موسيقي بهره گرفته است. در قسمت هايي از فيلم نقش سكوت را در ايجاد همزات پنداري(اين هماني) و حس مشترك با دختر ناشنوا مي توان به خوبي حس كرد. استفاده مناسب از نوع موسيقي، در القا و انتقال معاني به بيننده حائز اهميت است؛ عليرغم تعدد صحنه ها و پشت سر هم قرار نگرفتن آن ها، كارگردان با استفاده مناسب از نوع موسيقي محلي در هر سرزمين، فضاي فرهنگي و زيست محيطي حاكم بر آن را بوجود آورده است و به بيننده كمك مي كند تا جو و حالت فضا را بهتر درك كند. مثل استفاده از موسيقي مكزيكي در كشور مكزيك. حتي تغيير موسيقي (آوردن موسيقي غمگين در بين موسيقي شاد در عروسي) نيز معاني نهفته زيادي دارد كه با بيان صرف، قابل انتقال به مخاطب نيستند. حتي در صحنه اي از فيلم، تنها صدايي كه به گوش مي رسد صداي يك نوع ساز (گيتار به صورت تكنوازي) است و حتي صداهاي صحنه نيز به گوش نمي رسد و همين يك ساز نقشي اساسي را در انتقال احساسات و مفاهيم عميق و زياد به مخاطب ايفا مي كند.

نوع رنگ هاي بكار رفته در فيلم نيز معاني خاصي را به بيننده القا مي كنند. رنگ دكوراسيون خانه دختر ژاپني مشكي است، رنگ لباس زن مكزيكي در عروسي پسرش قرمز است، رنگ لباس احمد(برادر يوسف) زرد است و موارد ديگر.

برخي ايدئولوژي هاي نهان نيز در فيلم نهفته است. با وجود امكانات جديد ارتباطي (مثل تلفن هايي كه ارتباط تصويري برقرار مي كنند و به جاي موسيقي نور قوي منعكس مي كنند، مانند ارتباط دو دختر ناشنواي ژاپني) و پيشرفت و گسترش ارتباطات و فراهم آمدن ارتباطاتي ساده تر و قابل استفاده براي همه (حتي ناشنوايان)، با اشكال جديد و تكنولوژي هاي ارتباطي مواجهيم ولي خود معنا و مفهوم و نقش اساسي و بنيادي ارتباط به حاشيه رانده مي شود و انسان هها در فضايي جداي از ديگران و اتم وار زندگي مي كنند.

در بسياري از اتفاقات زندگي، دست تقدير و سرنوشت است كه مسير زندگي افراد را عوض مي كند، زندگي برخي را بهم گره مي زند و زندگي برخي ديگر را از هم مي پاشد و نابود مي كند؛ اين دست سرنوشت و بصورت اتفاقي و از پيش تعيين نشده بود كه گلوله اي كه يوسف شليك مي كند به زن آمريكايي و مادر آن دو بچه اصابت كند و نه به فرد جلويي يا عقبي و حتي نه به همسر وي كه مي توانست جاي او نشسته باشد، و نيز از قضا هنگاميكه پليس به راننده جوان مست كه مي خواهد كودكان را به منزلشان برساند مي گويد تا از ماشين پياده شود ناگهان از پشت سر ماشيني مي آيد تا باعث شود پليس به وي دستور انتقال ماشين به جلو را بدهد و همين امر منجر به فرار مرد جوان مي شود.

هر اتفاق - ولو جزئي- نه تنها بر زندگي هر شخص، بلكه بر زندگي تعداد كثيري از انسان ها (چه آشنا با شخص و چه غير آشنا، چه ساكن يك كشور و چه ساكن در گوشه ديگري از جهان) مي تواند تأثيري عميق برجاي گذارد.

انسان ها هر اندازه كه خود را قادر بپندارند باز هم نمي توانند از دست طبيعت و جبر بي رحمانه آن نجات يابند (كشته شدن كودكان در بيابان سوزان).

و در نهايت همانگونه كه خيلي طبيعي به نظر مي رسد، در گوشه اي از دنيا يك نفر ازدواج مي كند و تشكيل خانواده مي دهد و افراد در شادي اند و در گوشه اي ديگر، فردي مي ميرد و همه را در عزا و ماتم فرو مي برد. از همه مهمتر اينكه، فاصله بين غم و شادي، مرگ و زندگي بسيار كم است، مراقب لحظات خود باشيم.

منبع:

http://www.fexon.com/index.php (۱

شنبه اول اردیبهشت 1386 - 3 ربيع االثانی 1428 - 21 آوريل 2007 - سال شصت و چهارم -شماره 18780 روزنامه کیهان

اروپا خواستار مذاكره شد اعتراف آژانس انرژي اتمي به آغاز غني سازي صنعتي در ايران

در پي اعتراف آژانس بين المللي انرژي اتمي به آغاز غني سازي صنعتي در ايران، اروپايي ها خواستار مذاكره با تهران شدند.
به گزارش خبرگزاري هاي غربي، آژانس بين المللي انرژي اتمي در نامه اي محرمانه تاييد كرد كه ايران غني سازي اورانيوم در سطح صنعتي در نطنز را آغاز كرده است.
در اين نامه يك صفحه اي كه به امضاي «اولي هاينونن»، مدير كل آژانس رسيده، تاكيد شده است كه ايران ظرف دو ماه گذشته توانايي هاي خود را در زمينه غني سازي اورانيوم دوبرابر كرده است.در نامه مذكور همچنين تصريح شده كه ايراني ها تا ماه آينده 18مجموعه 164تايي (حدود 3000) سانتريفيوژ را در نطنز راه اندازي خواهند كرد.خبرگزاري هاي رويترز، يونايتد پرس و فرانسه ضمن مخابره خبر فوق در روز چهارشنبه تلاش كردند تا ورود ايران به مرحله غني سازي صنعتي اورانيوم را نشانه ادامه بي اعتنايي هاي اين كشور به قطعنامه هاي غيرقانوني شوراي امنيت قلمداد كنند.اين تلاش خبرگزاري هاي فوق در شرايطي است كه تا پيش از تاييد آژانس مبني بر ورود ايران به مرحله غني سازي صنعتي، آمريكا و چند كشور اروپايي به همراه رسانه هاي خود خبر موفقيت جمهوري اسلامي ايران در بعد صنعتي را يك بلوف دانسته و در آن تشكيك كرده بودند اما روزنامه «كامرسانت» روسيه در شماره اخير خود نوشت: اكنون روشن شد كه هيچ بلوفي در كار نبوده و ايران به راستي داراي توانايي غني سازي صنعتي اورانيوم شده است.
اين روزنامه روسي افزود: انتشار سند داخلي آژانس، شك و ترديدهاي اخير در خصوص وارد شدن ايران به مرحله غني سازي صنعتي كه بشدت در رسانه هاي گروهي جهان مورد بحث قرار داشت را از بين برد. اين اظهارنظر آژانس بين المللي انرژي اتمي پرونده هسته اي ايران را وارد مرحله تازه اي مي كند.
به نوشته اين روزنامه، در اين بين روسيه در موقعيت دشواري قرار مي گيرد، چرا كه اعلام اخير مقامات ايراني مبني بر وارد شدن اين كشور به جمع كشورهاي داراي توانايي غني سازي صنعتي اورانيوم را باور نكرده و در خصوص صحت ادعاي ايران از آژانس بين المللي انرژي اتمي استعلام نموده بود. اكنون روشن شد كه هيچ بلوفي در كار نبوده و ايران براستي داراي چنين توانايي شده است.

نگاه نقطه ای: نگاهی است که عناصر را در سطح ریز و جزئی در نظر می گیرد و قدرت ربط پدیده ها بهم را ندارد. اگر با نگاه نقطه ای بخواهیم این خبر را تحلیل کنیم باید بگوییم که این خبر حول محور اصلی دو برابر شدن غنی سازی اورانیوم در شهر صنعتی نطنز است. خبر به این واقعیت اشاره دارد که کشورهای اروپایی و آمریکایی دسترسی ایران به این صنعت را قبول نداشته اند ولی با انتشار سند داخلی این آژانس شک و تردیدها از میان رفته است. با این نگاه می توان شرایط کشور ایران و کشورهای اروپایی (برخی) و آمریکا و نیز عکس العمل رسانه های این کشورها نسبت به این مسائل و هم چنین آژانس بین المللی راتوصیف کرد اما فقط در همین سطح و نمی توان رابطه بین آنها را بررسی  نمود.

نگاه خطی: با این نگاه می توان مسیر را دنبال کرد ولی نمی توان حتی دو جریان موازی را تحلیل نمود. در این نگاه می توان اشاره به سیر تاریخی دو برابر شدن غنی سازی اورانیوم و عکس العمل های قبل و بعد از انتشار این خبر در کشورهای اروپایی و آمریکایی کرد. یعنی اشاره به این نکته که ایران در حال دو برابر کردن غنی سازی است ولی کشورهای مذکور در شک و تردید به سر می برند تا اینکه انتشار این خبر از سوی آژانس واقعیت را آشکار می سازد و اروپا در پی آن خواستار مذاکره با ایران می شود و ایران وارد مرحله جدیدی در این خصوص می شود.

نگاه سطحی: در سطح اتفاق می افتد و بخصوص برای مونوگراف روستایی مناسب است.در این نگاه مناسب ایت که ابتدا شرایط ایران و تمام مسائل در خصوص غنی سازی ذکر شود و سپس عکس العمل هایی که در مقابل آن شکل گرفته (چه از طرف کشورهای مذکور و رسانه ها و چه از طرف آژانس) مطرح می شود و نیز پیامدهای آن در رسانه های جمعی جهان عنوان شود و سپس رابطه همه اینها با هم به تفصیل بیان شود. مثلا پس از عنوان شدن رسیدن ایران به دو برابر شدن ظرفیت غنی سازی موجب شده که کشورهای اروپایی و آمریکایی این را نوعی بلوف دانسته و آن را نپذیرند و پس از آشکار شدن صحت این موضوع بخواهند تا ایران را وارد مرحله جدیدی از مذاکرات بنمایند.

نگاه حجمی: نگاهی عمیق است که مخصوص نخبگان خاص می باشد. با این نگاه باید وارد مرحله جدیدی از تفسیر شویم و علت ها و چگونگی رخداد حوادث را نیز بیان کنیم. یعنی توجه به این نکته که مجهز شدن ایران به سانتریفیوژها و صنعتی شدن و داشتن اورانیوم غنی شده باعث پیشرفت کشور ایران و قدرتمند شدن آن و عدم وابستگی به کشورهای دیگر و درخشندگی آن در سطح جهانی منجر می شود و همین امر سبب می شود تا برخی از کشورهای ضعیف و فقیر جهان سوم در خاورمیانه و آفریقا در این زمینه از ایران پیروی و حمایت کنند و نیز دنباله رو ایران باشند که این امر سبب کاهش قدرت کشورهای اروپایی و و ابستگی کشورهای جهان سوم به آنها می گردد و این ضربه مهلکی به این کشورها خواهد بود و اقتداری که در گذشته دارا بودند را از آنان سلب خواهد کرد. همچنین ایران به عنوان کشوری رقیب برای آنان به شمار می رود (چه از نظر فرهنگی و اقتدار و چه از نظر پیشرفت صنعتی و تکنولوژیکی یا حتی سلاح های هسته ای) و  دیگر کشورهای مذکور نمی توانند نظرات خود را بر ایران تحمیل کنند و ترس و واهمه ای بر آنان سایه می گستراند. بهمین جهت کشورهای اروپایی خواستار مذاکره با ایران شدند تا بتوانند از رشد پر شتاب آن بکاهند و تا حدودی جای پای خود را در این عرصه بین المللی ثابت نگه دارند. انعکاس این خبر و خبرهایی حول محور این موضوع نشان از اهمیت و جایگاه مهم و ویژه آن در عرصه منطقه ای و بین المللی دارد. همچنین کوشش رسانه های کشورهای اروپایی در بی قانون قلمداد کردن ایران و عدم پیروی ایران از قوانین شورای امنیت در پی خوار و کوچک کردن کشور ایران و فعالیت های آن است.

 نگاه فرا حجمی: به موضوع با بعد فرا زمانی و فرا مکانی نگریسته می شود. یعنی در این نگاه باید تاریخچه غنی سازی اورانیوم یا انرژی اتمی در جهان و سپس در مورد ایران آورده شود و سپس شرایط زمانی و مکانی و محیطی که منجر به دست یابی به  این امر است بررسی شود و تمام عکی العمل ها و واکنش هایی که در سطح جهانی در طول تاریخ و مکان های گوناگون رخ داده بررسی و علل آن ریشه یابی شود دست های پنهان و نقش عوامل قدرت و عوامل اجتماعی اقتصادی و سیاسی و فرهنگی مشخص و بررسی شود. همچنین شمای کلی درمورد آینده این کشمکش ها و راه حل ها و پیشنهادات ارائه شود. بطور کلی ساختار پنهان آن که در زیر ظاهر آشکار آن قرار دارد نمایان شود.

دفتر امور زنان سپاه پاسداران انقلاب اسلامي روز چهارشنبه از راه اندازي بزرگترين وب گاه به زبان فارسي براي كودكان خبر داد

"محسن محمدي" مسوول مركز اطلاع رساني "شميم" وابسته به دفتر امور زنان سپاه پاسداران اعلام‌كرد: وب گاه تخصصي كودك شامل بخش‌هاي متنوع ويژه كودكان مي‌باشد و سعي شده است با پويانمايي جاذبه‌هاي بصري اين وب‌گاه افزايش يابد.

وي گفت: اين پايگاه شامل بخش‌هاي متنوعي چون شعر، نيايش ، داستان‌هاي كودك، بازي و سرگرمي، كارت پستال، دانستني‌هاي كودك، آثاركودك، مجله‌خواني‌و كتاب خواني، ترانه‌هاي كودك، لطيفه و ضرب‌المثل است.

علاقمندان براي دسترسي به اين پايگاه اينترنتي ويژه كودكان مي‌توانند به آدرس ‪http://www.nogolan.ir مراجعه كنند.

منبع: خبرگزاري جمهوري اسلامي 29/1/86

تاريخچه وب
ظهور وب را مي توان منشاء يكي مهمترين تحولات عصر حاضر در عرصة ارتباطات دانست. سابقه‌ انديشه‌ ايجاد صفحه‌هايي‌ كه‌ به‌ صورت‌ فوق‌ متني‌ ايجاد و خوانده‌ شود منتسب‌ به وانوار بوش‌ (Vannevar Bush) است‌ كه‌ در سال‌1945 طي‌ مقاله‌اي‌ در ماهنامه‌ آتلانتيك‌ تحت‌ عنوان‌ "As we may think" به‌ نگارش‌ در آورد. پس‌ از 45 سال‌  تيم برنرز TimBerners-Lee و روبرت كاليا Robert Cailliau در آزمايشگاه‌ اروپايي‌ فيزيك‌ ذره‌اي‌ (CERN) در ژنو سوئيس‌، پروژه‌ HTML را تهيه‌ وانديشه‌ خود را در نوشتاري‌ تحت‌ عنوان:

‌"World Wide Web: Proposal for a Hypertext Projet"

و بر اجراي‌ آن‌ تأكيدكردند. در سال‌ 1992 فعاليتهاي‌ آنان‌ به‌ ثمر نشست‌ و پديده‌ جهاني‌ وب‌ متولد شد. بلا فاصله‌ مرورگرهاي‌ (Browser) مناسب‌ وسازگار نيز تهيه‌ شد كه‌ با اقبال‌ جهاني‌ مواجه‌ شد.

وب چيست؟

سايت وب، مجموعه ي از صفحات مرتبط به يکديگر است که انبوهی از اطلاعات را در قالب متن، تصوير، صدا، و فيلم در اختيار بيننده قرار می دهد.  

وب (WEB)يك سيستم مبتني بر سرويس دهنده/ سرويسگير(Client/Server) بر روي اينترنت است كه با استفاده از ابزار فرامتن(HyperText) و پيوند(Link) دادن اجزاي اطلاعات به يكديگر  دسترسي به منابع اطلاعاتي را تسهيل مي كند. وب از ابزار فوق رسانه اي(HyperMedia) كه شامل فوق متن و چند رسانه اي(MultiMedia) است بهره مي گيرد. از طريق وب مي توان اطلاعات را ارسال ويا دريافت نمود و متفاوت بودن سيستمهاي سخت افزاري و نرم افزاري (سيستم عامل) مانع ايجاد ارتباط نمي گردد.
به بيان ساده تر اطلاعاتي كه از طريق وب بر روي اينترنت قرار مي گيرد ميتوان شامل متن, صدا, تصوير, فيلم باشد. اين عناصر با پيوندهايي كه با استفاده از ويژگي زبان علامتگذاري ابر متن(HyperText Markup Language) - كه اختصارا (HTML) خوانده مي شود- در آنها ايجاد مي گردد با يكديگر مرتبط شده و كاربر را به وسيله اشاره گرها(Pointer) از اطلاعي به اطلاع ديگر راهنمايي ميكند. كاربر با توجه به علاقه خود از اشاره گرهاي موجود در متن براي يافتن صفحه مورد نظر استفاده مي كند و يا ممكن است براي يافتن آن اطلاعات به نشاني ديگر در سيستم ديگري هدايت شود. هر عنصري كه در صفحه وب وجود دارد مانند متن صدا , تصوير, فيلم, آدرسها و پست الكترونيكي قابليت پيوند با منابع اطلاعاتي يا اشاره گرهاي ديگر را دارند.

سايت نونهالان

ايجاد وب سايت هاي مفيد براي كودكان يكي از اقدامات مهمي است كه بايد هرچه بيشتر بدان پرداخته شود. همانگونه كه اينترنت مي تواند مفيد واقع شود، به همان ميزان مي تواند اثرات مخربي روي افراد داشته باشد؛ بهمين ترتيب كودكان نيز از اين امر مستثني نيستند،با اين تفاوت كه اثرات مخرب اينترنت روي كودكان به مراتب بيشتر از بزرگسالان خواهد بود.

وب سايتي كه در بالا معرفي شد، عليرغم دير بالا آمدن صفحه آن، براي كودكان جالب و مفيد است.در ابتداي صفحه، تعدادي دختر و پسر با لباس هاي محلي و بصورت انيميشن قرار دارند. در سمت راست ستوني قرار گرفته كه شامل تازه هاي سايت و روي خط نونهالان مي باشد. هر كودك بايد براي استفاده از سايت ثبت نام كند. ثبت نام به كودك هويت مي بخشد و توسط آن مي تواند در فضاي وب نقش ايفا كند.سايت شامل قسمت هاي متنوعي است، مانند: كارتون، آخرين عكس هاي ارسالي، بازي و سرگرمي، كارت پستال، دانستني ها، آثار كودكان، مجله خواني، كتابخواني، ترانه هاي كودك، شعر، سخني با خداي خوبم، لطيفه، ضرب المثل، آنچه كودكان مي دانند، از ما بپرسيد، داستان كودكان، تقويم سال 86. هم چنين خدماتي از قبيل نمايش تاريخ، انتخاب موسيقي، ورود به سايت، معرفي سايت به دوستان، نونهالان روي خط (تعداد كاربران حاضر)،‌  جديدترين كاربران عضو(با ذكر نام كشور)، پر امتيازترين نونهالان، آدرس سايت هاي ديگر و دانستني هاي عملي ارائه مي كند.در انتهاي صفحه نيز، تصاوير انيميش قرار دارد.

بدين خاطر مي توان گفت كه سايت از نظر محتوايي غني است و توانسته مخاطبان اصلي خود (كودكان فارسي زبان) را از سراسر دنيا جذب كند و به آنها هويت ببخشد (مانند بخش پر امتيازترين نونهالان، كه يكي از نقاط قابل توجه در سايت است (وجود نظام تشويق) و يا نمايش عكس هاي ارسالي - يعني اختصاص دادن جايي براي بازنماي كودكان-  و يا آثار كودكان). وجود بخش هاي مختلف علمي، آموزشي و تفريحي از ديگر امتيازات برجسته اين سايت است. نكته مهم ديگر، ايجاد امكان انتخاب توسط كودك (مانند انتخاب موسيقي) است كه به شخصيت وي ارزش و احترام مي بخشد(در نظر گرفتن مطالب و نكات تربيتي و روانشناسانه توسط طراحان و متخصصين سايت). تصاوير انيميشني موجود در صفحه نيز، به افزايش جذابيت سايت براي كودكان كمك مي كند.

داشتن قسمتي تحت عنوان مسابقه، امكان برقراري ارتباط كودكان عضو شده با يكديگر، كاستن از حجم سايت براي افزايش سرعت و لينك كردن مقولات از جمله اقداماتي است كه درصورت رعايت، بر ارزش سايت مي افزايد.

منابع

-          مجله الكترونيكي مركز اطلاعات و مدارك علكي ايران (شماره اول، دوره اول)

-          سايت شهاب هاست

-          خبرگزاري جمهوري اسلامي

-          سايت نونهال

دو روش تحقیق غالب در مطالعات روایتی وجود دارد:

۱) رویکرد همنشینی (فرمالیستی): در این رویکرد به شکل کار و روایت توجه می شود.به اینکه عناصر چگونه در کنار یکدیگر قرار می گیرند و تولید معنا می کنند.

۲)رویکرد ساختارگرایی: به کل ساختار توجه می کند. رویکردی پارادایمیکال است که با فضای مخالف متن به تفسیر متن می پردازد.

از آنجا که هر چه رسانه ها تولید می کنند نوعی روایت به حساب می آید من به عنوان يك روايت رسانه اي تيزر تبليغاتي " کاسترو"[1] را انتخاب كرده و با رویکرد فرمالیستی به ارائه آن می پردازم.

قالب این تیزر داستانی و در عین حال فکاهی است.آگهی‌های داستانی، بیننده را با قطعه‌ای منفرد درگیر می‌كنند كه سه عنصر اساسی دارد: آغاز، میانه، انجام. این نوع آگهی‌ها، همچون فیلمی كوتاه عمل می‌كنند.

منبع:

- جزوه درسی دکتر سعیدرضا عاملی

- سایت چهارراه تبلیغات

در تيزر تبليغاتي شركت نوكيا ، مرد جواني كه از تصاوير بر مي آيد در شهر و يا كشور ديگري از شهر و يا كشور نامزد يا دوستش قرار دارد، مي كوشد تا با پيغام تصويري از وي تقاضاي ازدواج نمايد. بهمين خاطر با يافتن كلماتي كه مي توانند منظور وي را منتقل كنند و عكس گرفتن از آنها و به ترتيب قرار دادنشان، پيغام هايي را براي دختر جوان مي فرستد و وي را غافلگير مي كند. در انتها نيز تصوير مرد جوان را داريم كه روي نيمكتي نشسته و تلفن در دستش است كه زنگ آن به صدا در مي آيد؛ در پشت سرش دو حرف بزرگ انگليسي N , O به وضوح نمايان است و به بيننده القا مي كند كه جواب زن جوان منفي است (خطاي فهم رسانه اي)، اما همزمان با شاد شدن مرد از جوابي كه مي شنود اتوبوسي كه در كنار آن دو حرف، پشت سر مرد قرار گرفته به حركت در مي آيد و راز دو حرف آشكار مي شود (رابطه زبان و فهم رسانه اي):

                                  NOKIA

هم چنين رابطه زبان و فهم رسانه اي آنجا آشكار مي شود كه با وجود اينكه شخصيت مرد از املاي نادرست كلمه ازدواج استفاده مي كند (Mary)با اين حال هم شخصيت زن و هم مخاطب منظور وي را به خوبي درك مي نمايد و در بازگشايي پيام مورد نظر فرستنده پيام دچار مشكل نمي شود. در انتهاي تيزر نيز صداي مردي را مي شنويم كه مي گويد: NOKIA Connecting people كه همان عبارتي است كه در همان لحظه مي توانيم روي تابلوي تبليغ نوكيا در پشت سر مرد مشاهده كنيم. نكته ديگري كه قابل مشاهده است، توجه به اين امر است كه منوي گوشي هر دو شخصيت به زباني شبيه زبان هندي است؛ در اينجا اين مطلب آشكار مي شود كه با وجود اينكه هر دو شخصيت متعلق به فرهنگ و زباني غير از زبان انگليسي هستند، براي فهم و بيان منظور خود و برقراري ارتباط، از زبان انگليسي استفاده مي كنند و اين تسلط و برتري زبان انگليسي را آشكار مي سازد.

در اين تيزر تبليغاتي، ارتباط گر از حس، بعنوان منبع استفاده كرده است.ارزشي كه در اينجا براي صنعت رسانه اي قائل مي شويم تصوير است. قابل ذكر است كه ارتباط گر از موسيقي نيز استفاده مناسب كرده است.

در مورد اين تيزر، مي توان از معرفت شناسي واقع گرايانه صحبت به ميان آورد.در اين انديشه، چيزي كه ما  درك مي كنيم، مستقل از ذهن ما واقعيت خارجي دارد و تصوير واقعيت است. هم چنين ذهن و تجربه ما در درك ما از واقعيت تأثير مي گذارد و رسانه ابزاري است كه تصوير واقعيت را مي سازد. در اين تبليغ، مرد جوان از ذهن و خلاقيت خود بهره مي گيرد و پيغام و منظور خود را از طريق انتخاب كردن و گزينش برخي عناصر نامرتبط بهم (درك گزينشي) و چيدن آن ها در يك توالي خاص به مخاطب خود (زن جوان) القا مي كند و از عناصر واقعي (تابلوها و پوسترها) براي رساندن مقصودش تصويرسازي مي كند. وي هم چنين با استفاده از دست خود و يا اشاره چشم (حس) به كلمات مورد نظر اشاره مي كند.

ارتباط گر اصلي(كارگردان) توانسته به خوبي در پس اين تبليغ و داستانك[1] آن (تقاضاي ازدواج شخصيت اصلي تيزر از دختر جوان) پنهان شود تا مخاطبان عام و حقيقي خود حضور وي را لمس نكنند و توجهشان به سمت داستانك جلب شود. وي هم چنين توانسته يكي از وي‍‍‍ژگي هاي تلفن همراه نوكيا – قابليت فرستادن تصوير- را جلوه گر سازد،يعني در رساندن منظور اصلي خود به مخاطب موفق عمل كرده است.

همانگونه كه توچ و مكلين معتقدند "درك كننده و توليد كننده پيام در عمل درك شركت فعال دارند"، در اين تيزر نيز توجه به دو سطح درك ضروري است: سطح اول و آشكار، باز مي گردد به شخصيت اصلي تيزر كه از محتواها و متن هاي رسانه اي مانند پوستر ها كه در اماكن عمومي - مترو و خيابان و غيره- تعبيه شده اند و يا حتي عناصر غير رسانه اي (مانند دستشويي آقايان)، درك متفاوتي دارد و با درك گزينشي خود از آن ها و نظم و ترتيب دادن به آن ها، متن و محتواي جديدي را مي سازد؛ يعني وي هم در درك پيامي كه توسط ديگران ارائه شده و هم در توليد پيامي كه براي مخاطب زن در نظر دارد بسيار فعالانه عمل كرده است (داد و ستد پيام).

نظم و توالي كه مرد در مورد تصاوير بكار مي بندد تا منظور خود را برساند، توجه به فرآيند شكل گيري معنا از سوي مخاطب است.

در سطح دوم كه با مخاطبان عام تيزر مواجهيم، خود مخاطبان نيز مانند شخصيت زن داستانك در درك پيام مشاركت فعال دارند، به گونه اي مي توان گفت كه مخاطبان با زن داستانك رابطه اين هماني پيدا مي كنند و خود را جاي وي – و مخاطب- قرار مي دهند(در سطح كلي تر مخاطب خود تيزر، نه مخاطب مرد جوان). بعنوان مثال مي توان به دو حرف N و O اشاره كرد كه مخاطب مي پندارد جواب زن منفي است ولي با حركت اتوبوس به خطاي فهم خود پي مي برد و كلك رسانه اي را در ميابد.

از آنجا كه نوكيا در ايران به دليل آنتن دهي بالا طرفداران زيادي دارد، استفاده از اين تبليغ مي تواند مفيد واقع شود؛ البته با در نظر گرفتن اين موضوع كه ارتباط گر بايد از زبان فارسي بهره ببرد...

منبع

پاينده،حسين، قرائتي نقادانه از آگهي هاي تجاري در تلويزيون ايران، تهران: روزنگار،1384

يكي از جديدترين صنايع تبليغاتي كه اخيرا در تهران مورد استفاده قرار مي گيرد، تلويزيون هايي است كه در اماكن و خيابان هاي شلوغ و پر رفت و آمد – مانند ميدان قدس، ميدان ونك و چهار راه پارك وي- تعبيه شده است. اين تلويزيون ها به پخش تبليغات گوناگون – البته بدون صدا- و هم چنين پخش برخي تصاوير فيلم هاي سينمايي روي پرده مي پردازند و سرعت تعويض تبليغ ها و آگهي ها در آن بالاست. گاه مسابقات مهم فوتبال نيز همراه با صدا پخش مي شود.

اين تلويزيون ها در اندازه هاي بزرگ ، قابل مشاهده از دور بوده و داراي تصاوير رنگي هستند. به گونه اي نصب مي شوند كه افرادي كه در ترافيك هستند يا پشت چراغ قرمز قرار دارند بتوانند براحتي آن را ديده و نظرشان را جلب كند.

اگرچه هنوز اين شيوه جديد تبليغاتي در تهران و آن هم تنها در برخي قسمت هاي شهر متمركز شده است، ولي مي تواند جلوه اي نو به شهر ببخشد و بر جنب و جوش و تحرك، رنگ آميزي و سرگرمي شهر بيفزايد. هم چنين مي تواند از كسالت هايي كه در نتيجه ترافيك هاي سنگين و شلوغي خيابان ها بوجود مي آيد بكاهد و مدت زمان تلف شده را در نظر افراد كاهش دهد. بخاطر تحرك و پويايي تصاوير و بهره گيري از تصاوير رنگارنگ و شاد -كه حتي نياز به شنيدن براي درك توسط افراد ندارند- ميزان اثر بخشي تبليغات مي تواند افزايش پيدا كند و نيز از آنجايي كه مردم از درك بصري لذت مي برند و در زمان ترافيك نوعي سرگرمي محسوب مي شود مي تواند مفيد واقع شود. مي توان پيش بيني كرد كه اين شيوه تبليغاتي براي كودكان بخاطر جذابيت هايي كه ايجاد مي كند دلنشين تر باشد.

با اينحال احتمالا مضراتي نيز در پي خواهد داشت؛ من جمله اينكه در برخي مكان ها وجود چنين تلويزيون هايي مي تواند توجه راننده را به خود معطوف سازد و باعث تصادف و يا ترافيك شود و يا آن را تشديد كند. هم چنين از اين جهت كه تمام توجه راننده يا سرنشينان به پيام هاي تبليغاتي آن نخواهد بود، از ميزان اثر بخشي اين شيوه كاسته مي شود، و يا ممكن است در ابتدا براي برخي افراد جلب توجه كند ولي پس از مدتي حتي انگيزه يك لحظه نگاه كردن به آن را نتواند در مخاطب ايجاد نمايد و يا سرنشينان ترجيح دهند در افكار خود غوطه ور باشند يا به نظاره خيابان بنشينند. پياده رو ها نيز احتمالا توجه اندكي به اين تلويزيون ها خواهند داشت، زيرا افراد ترجيح مي دهند مسير عبور خود را نگاه كنند تا اينكه سر بر بالا نگه داشته و به تصاوير تبليغاتي خيره شوند.

بنابراين بنظر مي رسد اگرچه اين شيوه تبليغاتي در نوبه خود مي تواند در برخي موارد بهتر از بيلبورد هاي ثابت عمل كند، با اينحال روش مطمئني براي اقناع مخاطب بمنظور خريد كالا يا استفاده از نوع محصولي خاص نخواهد بود و بيشتر به عنوان نوعي سرگرمي از جانب مخاطبان در نظر گرفته مي شود.

انديشه ام نسبت به درس فلسفه رسانه هاي جمعي هنوز بطور كامل شكل نگرفته و اميدوارم اين درس بتواند علاوه بر افزودن بر سؤالات ذهنم، به آنها نيز پاسخ گويد و راه و روش درست انديشيدن و تفكر فيلسوفانه را به من آموزش داده و در من تقويت كند تا بتوانم ديدي ژرف تر نسبت به مسائل پيرامونم داشته باشم،چون علاوه بر اينكه اين درس نحوه انديشيدن درست و ديدن لايه هاي زيرين درمورد رسانه ها را فراهم مي نمايد، تمرين خوبي است براي ساير زمينه ها و حتي پي بردن به عمق مسائل بيشماري كه در زندگي روزمره رخ مي دهد و ما به سادگي از كنار آنها عبور مي كنيم.

از آنجايي كه متأسفانه نظام آموزشي ما، نظام  حفظ كردن دروس در شب امتحان است و راههاي اصلي يادگيري و شيوه تفكرآموزش داده نمي شود، اين نياز را در خود احساس مي كنم كه بايد در اين زمينه بيشتر بينديشم و تمرين كنم. مي دانم كه در ابتداي راه فلسفه هستم و ممكن است آن توقعي را كه از خود دارم در قدم هاي آغازين اين درس نتوانم برآورده سازم، ولي كوشش خود را خواهم كرد و از استاد محترم، دكتر سعيدرضا عاملي، كه اين شيوه آموزش و يادگيري را انتخاب كرده اند و امتحان پايان ترم را حذف كرده اند نهايت تشكر را دارم.